Treny Jana Kochanowskiego



Treny Tren, lament, płacz, płacz żałobny, żal, naenia, tristia, utwór poetycki wywodzący się ze starogreckiej poezji funeralnej [pogrzebowej – przyp.). Pierwotnie rodzaj obrzędowej pieśni żałobnej, z czasem istotny czynnik struktury tragedii greckiej, w której przybrał formę dialogu pomiędzy przodownikiem chóru i chórem [...]. Spokrewniony z elegią [...], w o wiele mniejszym stopniu ulegał wpływom form i reguł retoryki, był bardziej liryczny, wyrażał żal po czyjejś śmierci i tej emocji oraz związanej z nią refleksji podporządkowywał nawet elementy z pozoru epickie, np. pochwałę czynów, zalet i zasług zmarłego. [...] W poezji polskiej przyjął się dzięki Trenom Jana Kochanowskiego, choć formy pokrewne znane były wcześniej. Wzór Kochanowskiego upowszechnił w literaturze polskiej XVI-XVIII w cykliczne kompozycje trenowe, poświęcone pamięci zmarłych. Tworzyli je m. in. T. Wiszniowski, S. F. Klonowic, J. A. Kmita, A. Zbylitowski, S. Grochowski, D. Naborowski, S. Twardowski, W. Kochowski, Z. Morsztyn, W. S. Chrościński i wielu innych. W dobie oświecenia utwory tego typu pisali liczni poeci, m. in. F. D. Kniaźnin (Żale Orfeusza); on też przełożył Treny Kochanowskiego na łacinę. Już w XVII i XVIII w, a szerzej potem, w okresie utraty niepodległości, do formy trenu sięgnęła polska poezja patriotyczna (np. Treny na rozbiór Polski J. Morelowskiego). Gatunek ten uprawiali też twórcy epok późniejszych, w tym także lat ostatnich (K. L Gałczyński, S. R. Dobrowolski, W. Broniewski, A. Kamieńska), nadając swym trenom charakter kompozycji ogólnorefleksyjnej.15

Treny Jana Kochanowskiego

Materiały

Historia rewolucju w "Szewcach"

Historia rewolucji Szewcy to dramat przedstawiający przemiany polityczne - kolejne etapy przejmowania władzy przez nowe siły zdolne do pokonania po¬przedniej ekipy. Obraz rewolucji i pojmowanie władzy ukazano w ujęciu deformującym rzeczywistość, groteskowym, a przez to wyrazi¬ście katastroficznym. Kwestie postaci uwikłanych w tryby pr...

Ideał człowieka i obywatela w literaturze staropolskiej

Ideał człowieka i obywatela w literaturze staropolskiej Stosunek człowieka do świata zmieniał się na przestrzeni wieków. Na kształtowanie się ludzkich poglądów miały ( i nadal mają ) wpływ wiele czynników. Poszczególne epoki oraz literatura i sztuka tworzona w czasie ich trwania odwzorowują różne światopoglądy. To właśnie one kształtowały chara...

Streszczenie "Wesela" Stanisława Wyspiańskiego

Rzecz dzieje się w roku tysiącdziewięćsetnym. AKT I Scena I Osoby: Czepiec, Dziennikarz Czepiec okazuje swe zainteresowanie wydarzeniami rozgrywającymi się na świecie, jednak Dziennikarz bagatelizuje jego pytania i dziwi się, że chłopom nie wystarcza ich własny, ograniczony wiejski świat. Czepiec opowiada o gotowości mas chłopskich...

Powiązania w "Rozdziobią nas kruki, wrony..." z Grottgerem i Konopnicka

Jakie powiązania z Grottgerem i Konopnicką odnajdujesz w opowiadaniu Stefana Żeromskiego \"Rozdziobią nas kruki, wrony...\"? Stefan Żeromski był pisarzem niezwykle czułym na wszelkie przejawy niesprawiedliwości. W twórczości jego problematyka społeczna przeplata się z narodową. Pisarz \"rozdrapywał rany polskie\", a jedną z takich ran ...

Literatura parenetyczna, ideał rycerza i władcy oraz ascety, świętego

W średniowieczu istniały wzorce osobowe świeckie (rycerza doskonałego i mądrego wład-cy) oraz religijne (asceci i święci). Dzieła, które konstruowały i propagowały wzory osobowe nazywane są parenetycznymi. Ideał rycerza zawarty jest w „Pieśni o Rolandzie\". Opowiada ona o bitwie baskijskich gó-rali (pogan) z oddziałami Karola Wiel...

"Odyseja" - opis wędrówki Odysa

(Wędrówka) Homer „Odyseja” Motyw długiej wędrówki, pełnej trudów i niebezpiecznych przygód, nieodłącznie kojarzy się z Odyseuszem, królem Itaki, który po zakończeniu wojny trojańskiej powracał do domu. O jego dziesięcioletniej tułaczce opowiadają mity, lecz najpiękniej przedstawił ją Homer w 24 księgach swojej epopei, zatytułow...

Próby przełamania postawy dekadenckiej w Młodej Polsce

Próby przełamania nastroju smutku i beznadziejności podjął już Kazimierz Przerwa - Tetmajer, którego utwory cechował najgłębszy chyba dekadentyzm. W \"Melodii mgieł nocnych\" nie słychać wszechogarniającego pesymizmu, ale radość z nowo odkrywanych praw przyrody, żyjącej i ewoluującej. Mnogość efektów wizualnych, dźwiękowych i zapachowych zwraca ...

Średniowiecze - nawiązania w literaturze późniejszych epok

36. Sredniowieczne nawiazania w literaturze pózniejszych epok. A. Wspólczesna poezja - np. Stanislaw Grochowiak. Poete tego charakteryzuje fascynacja epoka sredniowiecza, podejmowanie tematów takich, jak milosc i smierc, piekno i brzydota - typowych dla wieków srednich. Grochowiak przywoluje takze motyw \"poety przekletego\" który funkcjonuje ...