Publicystyka Dydaktyczną rolę społeczną odgrywa publicystyka oświeceniowa za sprawą Stanisława Staszica, Hugona Kołłątaja i Franciszka Salezego Jezierskiego. Publicystyka to inaczej czasopiśmiennictwo zajmujące się sprawami bieżącymi, społecznymi, politycznymi, gospodarczymi i też kulturalnymi; jest to publikowanie w gazetach ważnych społecznie sądów i opinii, które spełniają rolę informacyjną i pouczającą. Poniżej fragmenty artykułów publicystycznych dla przykładu i porównania ich z dzisiejszą publicystyką. S. Staszic "Uwagi nad życiem Jana Zamoyskiego", "Wolne obieranie królów". (..)Polsko! wyrzekaj się czym prędzej tych wszystkich okoliczności, przez które obce narody do twego rządu mieszać się łatwość będą miały. Dziś twój stan jest taki, że im mniej sposobów do wpływania w rządy twoje cudzoziemcom zostawisz, tym dłużej i lepiej sobie wewnętrzną spokojność upewnisz.(..) H. Kołłątaj "Do Stanisława Małachowskiego", "Oddajmy chłopu wolność". (...)Niech będzie rolnik co do osoby i rąk swoich zupełnie wolny, lecz niech będzie poddany prawu, które własna na niego wkłada potrzeba. Nie ma on ziemi, ale ma pracowite ręce, którymi i siebie wyżywić, i pana zbogacić zdoła. Niech będą obowiązani panowie podług swojej potrzeby uczynić kontrakty z rolnikami, jak każdy lepiej dla siebie rozsądzi: (...) F. S. Jezierski "Katechizm o tajemnicach rządu polskiego", "Wyznanie rządu polskiego": Wierzę i wyznaję wolność stanu szlacheckiego w Polszcze, stworzycielkę nierządu, ucisku, ohydy, która wyzuła chłopów z prawa człowieka, a mieszczanina z prawa obywatela, z której poczęło się możnowładztwo panów, wyrządzające niezgodę, podłość i podział szlachty na partie,(...) Wszystkie trzy przedstawione fragmenty dzieł publicystyki polskiego oświecenia mają tę samą cechę wspólną, dążą mianowicie do zreformowania systemu politycznego i społecznego w Polsce, nadaniu równych praw wszystkim obywatelom. Podczas gdy narody Europy walczą o wolność, Polacy walczą z wolnością, wolnością i sobiepaństwem szlacheckim i jest to proces o tyle chybiony, iż przeprowadzany zbyt późno. Przed Polską czasy rozbiorów, a przed literaturą emigracja i konspiracja... Pisarze oświecenia Przedstawiciele polskiej literatury oświeceniowej są zazwyczaj stronnikami reform społecznych, a należą do nich: Stanisław Konarski- prekursor oświecenia, reformator systemu edukacyjnego, "O skutecznym rad sposobie". Stanisław Leszczyński- prekursor oświecenia, dwukrotnie obierany na króla Polski, "Głos wolny". książę Ignacy Krasicki- najwybitniejszy przedstawiciel literatury oświecenia, biskup warmiński, autor "Bajek", "Satyr", "Poematów heroikomicznych", pierwszej polskiej powieści "Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki". Adam Naruszewicz- poeta, autor pieśni, satyr, sielanek, dramatów. Julian Ursyn Niemcewicz- dramaturg i historyk, autor pierwszej polskiej komedii politycznej "Powrót posła". Franciszek Karpiński- twórca poezji sentymentalnej, "Laura i Filon". Franciszek Zabłocki- komediopisarz, "Fircyk w zalotach" Wojciech Bogusławski- aktor, reżyser, dyrektor Teatru Narodowego, dramatopisarz, "Cud mniemany, czyli Krakowiacy i Górale". Publicyści Stanisław Staszic- "Uwagi nad życiem Jana Zamoyskiego", "Przestrogi dla Polski". Hugo Kołłątaj- "Do Stanisława Małachowskiego Anonima listów kilka". Franciszek Salezy Jezierski- "Katechizm o tajemnicach rządu polskiego". Przedstawiciele literatury obcej: Denis Diderot- pisarz i filozof, "Kubuś fatalista". Jean Jacques Rousseau- twórca sentymentalizmu, uważany za prekursora romantyzmu, "Nowa Heloiza". Voltaire (Wolter)- pisarz i filozof francuski, "Kandyd".
Publicystyka oświeceniowa i jej przedstawiciele
Publicystyka Dydaktyczną rolę społeczną odgrywa publicystyka oświeceniowa za sprawą Stanisława Staszica, Hugona Kołłątaja i Franciszka Salezego Jezierskiego. Publicystyka to inaczej czasopiśmiennictwo zajmujące się sprawami bieżącymi, społecznymi, politycznymi, gospodarczymi i też kulturalnymi; jest to publikowanie w gazetach ważnych społecznie sądów i opinii, które spełniają rolę informacyjną i pouczającą. Poniżej fragmenty artykułów publicystycznych dla przykładu i porównania ich z dzisiejszą publicystyką. S. Staszic "Uwagi nad życiem Jana Zamoyskiego", "Wolne obieranie królów". (..)Polsko! wyrzekaj się czym prędzej tych wszystkich okoliczności, przez które obce narody do twego rządu mieszać się łatwość będą miały. Dziś twój stan jest taki, że im mniej sposobów do wpływania w rządy twoje cudzoziemcom zostawisz, tym dłużej i lepiej sobie wewnętrzną spokojność upewnisz.(..) H. Kołłątaj "Do Stanisława Małachowskiego", "Oddajmy chłopu wolność". (...)Niech będzie rolnik co do osoby i rąk swoich zupełnie wolny, lecz niech będzie poddany prawu, które własna na niego wkłada potrzeba. Nie ma on ziemi, ale ma pracowite ręce, którymi i siebie wyżywić, i pana zbogacić zdoła. Niech będą obowiązani panowie podług swojej potrzeby uczynić kontrakty z rolnikami, jak każdy lepiej dla siebie rozsądzi: (...) F. S. Jezierski "Katechizm o tajemnicach rządu polskiego", "Wyznanie rządu polskiego": Wierzę i wyznaję wolność stanu szlacheckiego w Polszcze, stworzycielkę nierządu, ucisku, ohydy, która wyzuła chłopów z prawa człowieka, a mieszczanina z prawa obywatela, z której poczęło się możnowładztwo panów, wyrządzające niezgodę, podłość i podział szlachty na partie,(...) Wszystkie trzy przedstawione fragmenty dzieł publicystyki polskiego oświecenia mają tę samą cechę wspólną, dążą mianowicie do zreformowania systemu politycznego i społecznego w Polsce, nadaniu równych praw wszystkim obywatelom. Podczas gdy narody Europy walczą o wolność, Polacy walczą z wolnością, wolnością i sobiepaństwem szlacheckim i jest to proces o tyle chybiony, iż przeprowadzany zbyt późno. Przed Polską czasy rozbiorów, a przed literaturą emigracja i konspiracja... Pisarze oświecenia Przedstawiciele polskiej literatury oświeceniowej są zazwyczaj stronnikami reform społecznych, a należą do nich: Stanisław Konarski- prekursor oświecenia, reformator systemu edukacyjnego, "O skutecznym rad sposobie". Stanisław Leszczyński- prekursor oświecenia, dwukrotnie obierany na króla Polski, "Głos wolny". książę Ignacy Krasicki- najwybitniejszy przedstawiciel literatury oświecenia, biskup warmiński, autor "Bajek", "Satyr", "Poematów heroikomicznych", pierwszej polskiej powieści "Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki". Adam Naruszewicz- poeta, autor pieśni, satyr, sielanek, dramatów. Julian Ursyn Niemcewicz- dramaturg i historyk, autor pierwszej polskiej komedii politycznej "Powrót posła". Franciszek Karpiński- twórca poezji sentymentalnej, "Laura i Filon". Franciszek Zabłocki- komediopisarz, "Fircyk w zalotach" Wojciech Bogusławski- aktor, reżyser, dyrektor Teatru Narodowego, dramatopisarz, "Cud mniemany, czyli Krakowiacy i Górale". Publicyści Stanisław Staszic- "Uwagi nad życiem Jana Zamoyskiego", "Przestrogi dla Polski". Hugo Kołłątaj- "Do Stanisława Małachowskiego Anonima listów kilka". Franciszek Salezy Jezierski- "Katechizm o tajemnicach rządu polskiego". Przedstawiciele literatury obcej: Denis Diderot- pisarz i filozof, "Kubuś fatalista". Jean Jacques Rousseau- twórca sentymentalizmu, uważany za prekursora romantyzmu, "Nowa Heloiza". Voltaire (Wolter)- pisarz i filozof francuski, "Kandyd".