Epos (inaczej epopeja) to główny gatunek epicki wykształtowany w starożytności, który później zastąpiła powieść. Epopeja jest rozbudowanym utworem wierszowanym przedstawiające dzieje mitycznych, legendarnych lub historycznych bohaterów na tle wydarzeń przełomowych dla danej społeczności narodowej. W epopei na plan pierwszy wysuwa się fabuła, narrator wszechwiedzący i obiektywny - ujawnia się w inwokacji, całość zaś ujawnia z epickim dystansem. Akcja utworu "Iliada" skupia się wokół jednego wątku, który zapowiedziany jest w pierwszych słowach inwokacji - "gniew Achilla". Cechy niektórych poematów Homera świadczą o tym, że istniały pierwotnie jako opowieści czy pieśni w formie ustnej (np. stałe epitety "szybkonogi Achilles" czy "gromowładny Dzeus" powtarzają się jako sygnały początku i końca wypowiedzianej kwestii), później zaś, gdy Grecy znali już pismo powstały eposy (kompozycja całości i jednorodny temat). Epopeja antyczna w swych założeniach była utworem o budowie epizodycznej. Składała się z części, z których każda stanowiła odrębną jednostkę, część fabularną. Bohater epopei antycznej był kreowany na człowieka o charakterze ukształtowanym w sposób typowy dla okresu, środowiska w jakim żył, miał być tak wykreowany, aby był godny podziwu. W zakresie dotyczącym treści akcji epopei antycznej, toczyć się miała w okresie ważnych wydarzeń historycznych dla danego narodu. Na plan pierwszy wysuwa ,się fabuła, narrator - wszechwiedzący i obiektywny ujawnia się w inwokacji. Styl podniosły, dostosowany do heroicznych czynów bohaterów, obfituje w realistyczne opisy ważnych przedmiotów i sytuacji. "Iliada" była przeznaczona do głośnej recytacji - pisana heksametrem składającym się daktyli lub spondejów. Narrator przedstawia wydarzenia z epickim dystansem, nie komentuje ich, nie ocenia. Rozbudowane porównanie tworzące obrazy poetyckie i podnoszące nastrój (pojedynek Achillesa z Hektorem). Dokładność opisu, każda sytuacja opisywana kolejno (nie przedstawia czynności równoczesnych). Każdy gest, szczegół. Bohaterowie są herosami - półbogami, są wyidealizowani. Inwokacja skierowana do bogów. Występuje paralelizm akcji - dwa ciągi wydarzeń, działalność ludzi i działalność bogów (realistyczny i nadzmysłowy). O końcowym wyniku decyduje przeznaczenie (Mojra), któremu podlegają zarówno ludzie jak i bogowie - Mojra jest wyrazem niezmiennego porządku świata. Brak wyraźnej pomiędzy ludźmi i bogami. Bogowie nie przewyższają ludzi pod względem etycznym. Drobiazgowe tło polityczno-społeczne, ekonomiczne, historyczne. Cechy epopei: -występuje inwokacja -porównania homeryckie(czyli rozbudowane-jedna część porównania jest samoistnym obrazem poetyckim) -epitety złożone(przym+rzecz :gromowładny Zeus) -pozycja narratora(ukazuje zdarzenia z dystansem, nie ocenia, nie krytykuje) -dwie płaszczyzny zdarzeń(paralelizm-dwupłaszczyznowość-obok świata realistycznego występują wydarzenia fantastyczne, obok płaszczyzny boskiej występuje płaszczyzna ludzka, bogowie ingerują w świat ludzi) -idealizacja, heroizacja człowieka -obok bogów i ludzi występują herosi -sceny batalistyczne i bitewne -opisy pełnią funkcję retardacyjną; zatrzymują akcję -Homer stosuje zasadę mimetyzmu, ale jednocześnie ją narusza poprzez cudowność świata przedstawionego -Heksametr w Iliadzie -podział na 24 księgi -narrator wszystkowiedzący "ILIADA" Homer -posiada inwokację -treść utworu nie jest ściśle związana z tytułem -utwór o tematyce batalistycznej i bohaterskiej -główny bohater Achilles -porównania homeryckie -epitety złożone, zasada mimetyzmu -utwór niezwykle dojrzały artystycznie "ODYSEJA" Homer -występowanie inwokacji -bohaterem utworu jest Odyseusz -świat przedstawiony kształtują jego baśniowe przygody -treść utworu stanowią opowiadania o 10-letniej tułaczce po morzu Odyseusza -retrospekcje i narracja bohatera -utwór bardzo obszerny -12 000 wierszy -bogowie ingerują w świat ludzi
Cechy eposu homeryckiego - "Iliada" i "Odyseja"
Epos (inaczej epopeja) to główny gatunek epicki wykształtowany w starożytności, który później zastąpiła powieść. Epopeja jest rozbudowanym utworem wierszowanym przedstawiające dzieje mitycznych, legendarnych lub historycznych bohaterów na tle wydarzeń przełomowych dla danej społeczności narodowej. W epopei na plan pierwszy wysuwa się fabuła, narrator wszechwiedzący i obiektywny - ujawnia się w inwokacji, całość zaś ujawnia z epickim dystansem. Akcja utworu "Iliada" skupia się wokół jednego wątku, który zapowiedziany jest w pierwszych słowach inwokacji - "gniew Achilla". Cechy niektórych poematów Homera świadczą o tym, że istniały pierwotnie jako opowieści czy pieśni w formie ustnej (np. stałe epitety "szybkonogi Achilles" czy "gromowładny Dzeus" powtarzają się jako sygnały początku i końca wypowiedzianej kwestii), później zaś, gdy Grecy znali już pismo powstały eposy (kompozycja całości i jednorodny temat). Epopeja antyczna w swych założeniach była utworem o budowie epizodycznej. Składała się z części, z których każda stanowiła odrębną jednostkę, część fabularną. Bohater epopei antycznej był kreowany na człowieka o charakterze ukształtowanym w sposób typowy dla okresu, środowiska w jakim żył, miał być tak wykreowany, aby był godny podziwu. W zakresie dotyczącym treści akcji epopei antycznej, toczyć się miała w okresie ważnych wydarzeń historycznych dla danego narodu. Na plan pierwszy wysuwa ,się fabuła, narrator - wszechwiedzący i obiektywny ujawnia się w inwokacji. Styl podniosły, dostosowany do heroicznych czynów bohaterów, obfituje w realistyczne opisy ważnych przedmiotów i sytuacji. "Iliada" była przeznaczona do głośnej recytacji - pisana heksametrem składającym się daktyli lub spondejów. Narrator przedstawia wydarzenia z epickim dystansem, nie komentuje ich, nie ocenia. Rozbudowane porównanie tworzące obrazy poetyckie i podnoszące nastrój (pojedynek Achillesa z Hektorem). Dokładność opisu, każda sytuacja opisywana kolejno (nie przedstawia czynności równoczesnych). Każdy gest, szczegół. Bohaterowie są herosami - półbogami, są wyidealizowani. Inwokacja skierowana do bogów. Występuje paralelizm akcji - dwa ciągi wydarzeń, działalność ludzi i działalność bogów (realistyczny i nadzmysłowy). O końcowym wyniku decyduje przeznaczenie (Mojra), któremu podlegają zarówno ludzie jak i bogowie - Mojra jest wyrazem niezmiennego porządku świata. Brak wyraźnej pomiędzy ludźmi i bogami. Bogowie nie przewyższają ludzi pod względem etycznym. Drobiazgowe tło polityczno-społeczne, ekonomiczne, historyczne. Cechy epopei: -występuje inwokacja -porównania homeryckie(czyli rozbudowane-jedna część porównania jest samoistnym obrazem poetyckim) -epitety złożone(przym+rzecz :gromowładny Zeus) -pozycja narratora(ukazuje zdarzenia z dystansem, nie ocenia, nie krytykuje) -dwie płaszczyzny zdarzeń(paralelizm-dwupłaszczyznowość-obok świata realistycznego występują wydarzenia fantastyczne, obok płaszczyzny boskiej występuje płaszczyzna ludzka, bogowie ingerują w świat ludzi) -idealizacja, heroizacja człowieka -obok bogów i ludzi występują herosi -sceny batalistyczne i bitewne -opisy pełnią funkcję retardacyjną; zatrzymują akcję -Homer stosuje zasadę mimetyzmu, ale jednocześnie ją narusza poprzez cudowność świata przedstawionego -Heksametr w Iliadzie -podział na 24 księgi -narrator wszystkowiedzący "ILIADA" Homer -posiada inwokację -treść utworu nie jest ściśle związana z tytułem -utwór o tematyce batalistycznej i bohaterskiej -główny bohater Achilles -porównania homeryckie -epitety złożone, zasada mimetyzmu -utwór niezwykle dojrzały artystycznie "ODYSEJA" Homer -występowanie inwokacji -bohaterem utworu jest Odyseusz -świat przedstawiony kształtują jego baśniowe przygody -treść utworu stanowią opowiadania o 10-letniej tułaczce po morzu Odyseusza -retrospekcje i narracja bohatera -utwór bardzo obszerny -12 000 wierszy -bogowie ingerują w świat ludzi